فقط نیم ساعت ورزش ملایم کافیه تا بلافاصله حال آدم رو بهتر کنه؛ حالا دانشمندا بالاخره فهمیدن چرا این اتفاق می‌افته.

توی موش‌ها (و به احتمال زیاد توی آدما)، این حالِ خوب از ترشح هورمونی به اسم «آدیپونکتین» میاد. این هورمون وارد مغز می‌شه و فعالیتی رو توی بخشی که مسئول تنظیم احساساته راه می‌ندازه. نتیجه‌اش هم یه انرژی و حس خوبیه که ممکنه ساعت‌ها باقی بمونه، هرچند که زمان دقیق موندگاریش توی آدما هنوز اندازه گرفته نشده.

این کشف پیامدهای خیلی بزرگی داره. برای کسایی که می‌تونن ورزش کنن، حتی یه بار تمرین هم می‌تونه علائم اضطراب یا افسردگی رو سریعاً تسکین بده. همین مکانیزم می‌تونه ایده ساخت نسل جدیدی از داروهای ضدافسردگیِ سریع‌الاثر بشه که خیلی زودتر از داروهای سنتی اثر می‌کنن.

سوناتا سوک‌یو یائو، عصب‌شناس دانشگاه پلی‌تکنیک هنگ‌کنگ، می‌گه درمان‌های ضدافسردگی که سریع اثر کنن، موندگار باشن و عوارض کمی داشته باشن، هنوز خیلی کم یاب هستن. این مطالعه یه مدرک بالینی نشون می‌ده که چطور حتی یک جلسه ورزش می‌تونه علائم افسردگی رو کم کنه.

همه می‌دونیم که فعالیت بدنیِ مداوم برای درمان و پیشگیری از افسردگی خوبه، اما تا حالا درباره اثرِ لحظه‌ایِ یه بار ورزش کردن (مثل یه دویدن نرم) اطلاعات زیادی نداشتیم. یائو و تیمش می‌خواستن این اثر رو دقیقاً اندازه بگیرن و علتش رو پیدا کنن.

اون‌ها ۴۰ تا آدم بالغ (بین ۱۸ تا ۴۰ سال) و چند ده تا موش رو توی گروه‌های مختلف برای این آزمایش انتخاب کردن. بخش انسانیِ آزمایش راحت بود؛ شرکت‌کننده‌ها اول یه فرم درباره وضعیت روحی‌شون پر کردن، بعد ۳۰ دقیقه روی تردمیل دویدن و بلافاصله دوباره همون فرم رو پر کردن.

نتیجه جالب بود: همه شرکت‌کننده‌ها، چه اونایی که علائم افسردگی و اضطراب داشتن و چه اونایی که نداشتن، حالشون خیلی بهتر شد. اونایی که علائم داشتن، گزارش کردن که خشم، گیجی، خستگی و اضطرابشون کلاً کمتر شده و در عوض حس سرزندگی و اعتمادبه‌نفس توی همه‌شون بالا رفته بود.

برای فهمیدن دلیل بیولوژیکی این اتفاق، محققا رفتن سراغ موش‌ها. اون‌ها یه سری از موش‌ها رو برای چند هفته تحت استرس‌های مداوم و پیش‌بینی‌نشده قرار دادن (مثلاً خیس کردن جای خواب یا محدود کردن حرکتشون) تا علائمی شبیه افسردگی پیدا کنن. این موش‌ها دیگه تمایلی به گشت‌وگذار نداشتن و توی تست‌های فیزیکی زود تسلیم می‌شدن.

بعد به این موش‌ها اجازه دادن یه مدت کوتاه روی تردمیل بدون. نتیجه عالی بود: هم موش‌های تحت استرس و هم موش‌های سالم، رفتارهایی نشون دادن که نشونه حالِ خوب بود. این اثرات ۲ ساعت بعد از ورزش دیده شد و تا ۲۴ ساعت هم باقی موند، اما بعد از ۴۸ ساعت از بین رفت.

محققا با بررسی دقیق‌تر فهمیدن که بعد از ورزش، سطح هورمون آدیپونکتین توی خون و بخشی از مغز که مسئول مدیریت احساساته بالا می‌ره. این هورمون یه گیرنده خاص به اسم AdipoR1 رو فعال می‌کنه که مثل یه سوئیچ برای حس خوشحالیِ بعد از ورزش عمل می‌کنه. این فرآیند باعث تقویت ارتباطات مغزی و حتی ساخته شدن بخش‌های جدیدی توی سلول‌های عصبی می‌شه.

در واقع این هورمون مثل یه ماشه عمل می‌کنه که لذتِ بعد از ورزش رو فعال می‌کنه. این یعنی حالا دانشمندا یه هدف مشخص برای ساخت داروهای جدید دارن. حتی همین الان دارن روی یه ماده مصنوعی کار می‌کنن که اثر این هورمون رو تقلید کنه، هرچند هنوز روی انسان تست نشده.

در نهایت، این تحقیق نشون می‌ده که ورزش یه راه درمانی کاملاً واقعی برای کسایی هست که با داروهای معمولی به نتیجه نرسیدن. یائو می‌گه هدف نهایی‌شون اینه که دستورالعمل‌های دقیقی بنویسن تا مشخص بشه برای بهتر شدن خلق‌وخو، دقیقاً چه مقدار ورزش لازمه تا بشه ازش به عنوان یه استراتژی موثر برای پیشگیری از افسردگی استفاده کرد.

لينک منبع